برهان جهان‌شناختی باقلانی از عاملیت

image_pdfimage_print

AL-BĀQILLĀNĪ’S COSMOLOGICAL ARGUMENT FROM AGENCY, By Nazif Muhtaroglu, Journal of Arabic Sciences and Philosophy, Volume 26, Issue 2 September 2016

برهان جهان‌شناختی باقلانی از عاملیت، نوشته نظیف ماهتاروقلو، مجله علوم و فلسفه عربی، سپتامبر 2016

نویسنده در این مقاله به بررسی ساختار استدلالی باقلانی برای اثبات وجود خدا می‌پردازد. این ساختار نوع خاصی از ساختار استدلالی است که نمی‌توان آن را در زیر مجموعه انواع کلاسیک هستی‌شناسی و برهان‌های جهان‌شناختی دسته بندی کرد. ویژگی استدلال باقلانی این است که مفهوم خدا را به عنوان یک پیش‌فرض در نظر می‌گیرد. هربرت داویدسون[1] این استدلال را جلو می‌برد و تفسیر مجید فخری[2] از آن را نقد می‌کند. هدف نویسنده روشن ‌ساختن مفهوم خدا و مفهوم عاملیت است. به طور خلاصه باقلانی به دنبال ارائه استدلال متمایزی برای وجود خداست که نویسنده آن را “برهان جهان‌شناختی از عاملیت”[3] می‌نامد. او آن را جهان‌شناختی می‌داند، چرا که از طریق شناخت جهان به وجود خدا می‌رسد. با این وجود نویسنده آن را از جهت مفهوم عاملیت و ایده نقش اصلی داشتن خدا در استدلال، از نسخه‌های کلاسیک برهان‌های جهان‌شناختی متفاوت می‌انگارد.

____________________________________________________________
[1]
Herbert Davidson
[2] Majid Fakhry
دکتر مجید فخری استاد بازنشسته فلسفه در دانشگاه آمریکایی بیروت و استاد دانشگاه جورج تاون است.
[3] “cosmological argument from agency”

مجتبی علی پور