کـتابخانه ی ملی فرانسه

image_pdfimage_print

کـتابخانه ی ملی فرانسه
شهلا عالم مروستی

منبع

کتابخانه مـلی پاریـس را در واقـع پادشاهان فرانسه پایه گزاری کردند. شارل پنجم (1360-1380) اولین کتابخانه سلطنتی را در یکی از برج های لوور برپا کرد و ژیل مـاله در سال 1373صورتی از نسخه های خطی موجود در کتابخانه را تهیه نمود که هنوز دستنویس آن در بخش نـسخه های خطی کتابخانه موجود اسـت. جـانشینان شارل پنجم به کتابخانه چندان اهمیتی ندادند و نسخه های خطی را در سال 1424به دوک بدفورد فروختند. بعدها کتابخانه سلطنتی به همت پادشاهان سلسله ولوا به ویژه شارل هشتم و لوئی دوازدهم که کتابخانه بلوآ4 را از اجدادشان، دوکهای اورلئان به ارث بـرده بودند، از نو احیاء شد.

با اختراع چاپ، کتابخانه ها توسعه یافتند.کتابخانه ملی نیز در قرن 16 در زمان سلطنت فرانسوای اول رونق گرفت. وی در قصر فونتنبلو کتابخانهای که قسمت اعظم آن را نسخه های خطی یونانی تشکیل مـی داد، بـرپا کرد و کتابخانه سلطنتی پادشاهان بلوآ را در سال 1544به آنجا منتقل نمود. یکی از دانشمندان یونانی شناس سرشناس را به نام گیوم بوده به سرپرستی کتابخانه برگزید و در سال 1537فرمان مون پلیه را توشیح کرد که بر طـبق آن یک نسخه از هر کتابی که در فرانسه چاپ می شد، میبایست در کتابخانه سلطنتی نگهداری شود. اساس و پایه قانون ثبت در کتابخانه ملی در فرانسه در واقع از همان زمان شروع شد.

از این زمان به بـعد پادشـاهان فرانسه هر یک کتابخانه را به میل و اراده خود تغییر میدادند و به علت کمبود جا، هر زمان ساختمانی برای آن در نظر میگرفتند. مثلاً در زمان شارل نهم از قصر فونتنبلو به پاریس، در دوران سلطنت هنری چـهارم در مـدرسه کـلرمون، صومعه کوردلیه و لوور در عهد لوئی سیزدهم و بـالاخره خـیابان ویـوین در دوره پادشاهی لوئی چهاردهم محل کتابخانه ملی بود.

لوئی چهاردهم علاقه شدیدی به کتابخانه داشت و سرپرستی کتابخانه را به کلبر و لووآ داده بود، خود نیز بـر کـتابخانه نـظارت مستقیم داشت.کلبر کتابخانه را به دو ساختمان کوچک در خـیابان ویـوین در نزدیکی هتل توبوف و هتل قدیمی شیوری که هر دو گالری مازارین را تشکیل میدادند، منتقل کرد.

در سال 1656، نه هزار کتاب چاپی کـه مـوقوفه دو تـن از حامیان قدیمی کتابخانه به نام برادران دوپویی بود به کتابخانه مـلی منتقل شد. در دوره سلطنت لوئی چهاردهم از طریق هدایا، موقوفه ها، خرید کتب و حتی تصرف عدوانی مجموعه هایی از قبیل مجموعه کاستون دواورلئان، بـتون، فـوکه، مـاروی و همچنین با نسخ خطی که امپراطور چین فرستاده بود،کتابخانه بـسیار غـنی گردید. پیر و ژاک دوپویی فهرستی از نسخه های خطی تهیه کردند و بعد نیکلا کلمان این فهرست را تکمیل کرد. در ایـن فـهرست کـلمان مجموعه 43000 کتاب چاپی را به  طبقه تقسیم کرده بود که هنوز هم اسـاس طـبقهبندی کـتابخانه ملی فرانسه است. در داخل هر موضوع کتابها برحسب سه قطع (فولیو، کوارتو و اکتاو)تـقسیم مـیشوند. در سـال 1719 به علت کثرت کتب چاپی، نسخ خطی، تصاویر، نشانها و آثار عتیقه،کتابخانه به چهار بـخش نـسخه های خطی،کتب چاپی، تصاویر و عناوین و القاب و انساب تقسیم شد. در اوائل قرن 18 به علت کمبود جـا قـسمتهایی از کـتابخانه به مکانهای دیگری منتقل شد. در 1720 به دستور دوک اورلئان کتابخانه در قسمت جنوبی هتل نور که خـانم لامـبر در اختیار پادشاه گذاشته بود، قرار گرفت. در همین زمان بود که مجموعه های دیگر چون مجموعه اوزیه، لووآ، لامار، بالوز، بروسار به کـتابخانه افـزوده شد. فهرستهای کتابخانه تکثیروار، در 11 اکتبر 1720، مورد استفاده دانشمندان و محققین قرار گـرفت و سـپس پنـجمین قسمت کتابخانه که مجموعه نشانها و آثار عتیقه بودند، در سال 1714 ایجاد شد.

در سال 1789 با شروع انـقلاب فـرانسه در وضـع کتابخانه نیز انقلابی روی داد و کتابخانه سلطنتی تبدیل به کتابخانه ملی گردید و برخلاف سـابق کـه تنها خاندان سلطنت و عده ی خاصی از آن استفاده میکردند، درهایش به روی همگان باز شد.

در سال 1793 خط مشی ثـبت در کـتابخانه ملی برای حفظ و نگهداری آثار ادبی مدون شد و بدین طریق 300000 جلد کـتاب در کـتابخانه گردآوری گردید. در این زمان برای چندمین بـار به علت کـثرت مجموعه، کمبود جا احساس شد و آرشیتکتی بـنام ویـسکنتی هتل توبوف و هتل نور را درهم کوبید و به جای آنها ساختمانهای شش طبقهای ساخت. بـعد جـانشین او هنری لابروست آنها را تکمیل کـرد و تـالارهای بزرگی بـرای مـحل کـتابها ساخت. ژوزف نود که از سال 1840 تا 1852سـرپرستی کـتابخانه را به عهده داشت، فهرستی از مجموعهی کتابخانه تهیه کرد. در این فهرست طبق رده بندی نـیکلا کلمان،کتابها تحت موضوعات خاصی تـقسیم میشد و سپس داخل هـر مـوضوع برحسب اندازه، کتابها مرتب مـیگردید. ژول تـشرو سرپرست کتابخانه در سالهای 1874-1852 شروع به فهرستنویسی کتب کرد و فهرست کتابهای تاریخ فرانسه، بـریتانیای کـبیر، اسپانیا و پرتغال، آسیا، آمریکا، اسـترالیا و عـلوم پزشـکی را تهیه کرده. در سـال 1897جـانشین اولئوپولد دولیزل به انتشار «فـهرست جـامع کتابهای چاپی»5 که در حال حاضر بالغ بر 197 جلد است دست زد.

در سال 1878خانه هایی که در گـوشه خـیابان کلبر و ویوین بود منهدم شد و در مـحل آنـها آرشیتک پاسـکال سـاختمانی سـاخت که در سال 1881 محل مـجموعه نسخ خطی گردید. در اوایل قرن 20، آرشیتک رکورا طرح یک سالن تخم مرغی شکل را ریخت که بـعداً مـختص نشریات ادواری شد و هنوز هم تالار نـشریات ادواری اسـت.

کـتابخانه مـلی هـمیشه با مسأله کـمبود جـا روبهرو بوده است.ساختمانهای سابق کتابخانه که اغلب متعلق به قرن 17 هستند جزو گنجینه آثار تـاریخی فـرانسه مـحسوب میشوند و قانوناً امکان منهدم کردن و دوباره سـاختن آنـها وجـود نـداشته اسـت. بـا این حال آرشیتکت میشل رواسییت با نقشه بسیار بدیعی تغییراتی در داخل ساختمانهای موجود خیابان ریشولیو،کلبر، و ویوین ایجاد کرد که فضای بیشتری به دست میآمد و ساختمان ضمیمهای نیز در ورسـای در خیابان مونبارون خریداری شد و ادواریهایی که کمتر مورد درخواست داشت، بدانجا منتقل گردید.

در سال 1936 دو طبقه در زیرزمین و در سال 1954پنج طبقه در ساختمان چهار طبقهای اولیه ساخته شد. در نتیجه 35 کیلومتر طبقه کتاب بـه مـجموعه اضافه گردید و روی هم 140 کیلومتر طبقه کتاب به وجود آمد. آسانسورها و تسمه نقاله های برقی برای حمل کتاب ایجاد شد. در حال حاضر کتابها به وسیله تسمه های برقی به سالن مطالعه میرود و برگه های درخـواست کـتاب مراجعهکنندگان نیز به وسیله لوله هایی که با تخلیه هوا کار میکنند به مخزن نقل میشوند. فولاد و بتون همه جا جانشین چوب در ساختمانهای قدیمی قـرن نـوزدهم هم گردیده است.

در ساختمان بـخش نـسخ خطی تغییراتی ایجاد گردید، از آن جمله یک سالن مطالعه برای نسخ خطی شرقی ساخته شد. بخش نقشهها و اطلسها نیز به ساختمان هتل توبوف منتقل شـد و در شـش طبقه از این هتل جـای گـرفت. در ساختمان جدیدی که در سال 1964 در گوشه خیابان ریشولیو و میدان لووا افتتاح شد، بخش موسیقی و مدرسه عالی دولتی کتابداران منتقل گردید. در تمام این ساختمانهای قدیمی، جدیدترین وسایل فنی از قبیل تهویه مطبوع، نقاله های الکـتریکی، دسـتگاه های گرمکننده و مولد نیرو مشغول به کار است، بدون اینکه تغییری در منظره خارج ساختمانها که نشانهی گذشته درخشانی است ایجاد کند.

بخش های مختلف کتابخانه

در حال حاضر کتابخانه ملی پاریس بـه هـشت بخش تـقسیم گردیده است، از این قرار: بخش کتب چاپی، بخش دریافت و آمادهسازی، بخش نسخ خطی، بخش نشریات ادواری، بخش تـصاویر، بخش نقشهها و اطلسها، بخش نشانها و آثار عتیقه و بخش موسیقی.

بخش کـتب چـاپی1

وظـیفه این بخش نگهداری کتب چاپی و امانت دادن آنهاست. طبق قانون ثبت در کتابخانه ملی، کلیه نشریاتی که در فـرانسه چـاپ میشود، در این بخش نگهداری میگردد. این روش از زمان سلطنت فرانسوای اول در فرانسه معمول بوده اسـت و ایـنک سـالانه حدود 20000 کتاب طبق این قانون به این بخش میرسد. از طرف دیگر این بخش سالانه حـدود 30000 کتاب خارجی نیز از طریق خرید، مبادله و هدایا به بخش کتب چاپی، دریافت مـیکند. در حال حاضر 6500000 جلد کـتاب در مـخزنهای کتابخانه بر روی 140 کیلومتر قفسه نگهداری میگردد. سالن مطالعه بخش کتب چاپی دارای 360 میز و صندلی مطالعه است و روزانه حدود 700 نفر از این سالن استفاده میکنند. قسمتهای دیگر این بخش، سالن فهرستها، سالن رزرو و سالن نـشریات ادواری است. در سالن رزرو کتابهای کمیاب و با ارزش از قبیل کتب چاپی قبل از سال 1501، ویرایش اصلی و یا چاپ نفیس کتابهای قدیمی نگهداری میشود. از وظایف دیگر این بخش تهیه فهرستهای مختلف میباشد که مهمترین آنها «فـهرست عـمومی کتب چاپی»2 است که از سال 1897 شروع شد و فهرست کتب را تا سال 1959دربر میگیرد. کتابهای سال 1960به بعد هر پنج سال یک بار به صورت فهرست پنجساله منتشر میشود. به غیر از این دو فـهرست، «فـهرست تاریخ فرانسه»، «فهرست اسناد و مدارک قضائی قبل از سال 1970»، «اسناد پادشاهان فرانسه»، «اسناد و مدارک انقلاب فرانسه» و غیره در سالن فهرستهای کتابخانه نگهداری میشود. در این سالن به غیر از فهرستهای تدوین شده در کتابخانه مـلی، فـهرستهای کتابخانه های بزرگ دیگری از قبیل «فهرست کتابخانه کنگره امریکا»، «فهرست کتابخانه موزه بریتانیا» و همچنین 10000 کتابشناسی عمومی، ملی و تخصصی وجود دارد. این سالن به عنوان یک مرکز راهنما برای کتابخانه های تخصصی پاریس نـقش بـزرگی ایـفا میکند.

بخش دریافت و آماده سازی

در ایـن بـخش از کـتابخانه که در سال 1942 از بخش کتب چاپی مجزا شد، کارهای فنی و تخصصی کتابداری انجام میشود. 150 نفر در این قسمت کار میکنند که 60 نفر آنـان کـتابداران مـتخصص میباشند. خدمات این بخش عبارتند از:

-1 قانون ثبت در کـتابخانه مـلی

طی سالیان دراز تغییرات زیادی در فرمان مونپلیه مصوب سال 1537 به وجود آمد و بالاخره در 12 ژوئن سال 1943قانون ثبت در کتابخانه ملی تدوین نهایی یـافت. طـبق ایـن قانون از کلیه آثار چاپی، تصاویر، صفحات و نوارهای موسیقی که در بـازار به فروش میرود، 4 نسخه به عنوان ناشر و 2 نسخه به عنوان ویرایشگر به کتابخانه ملی ارسال میگردد (در سال 1967 تعداد این نشریات 20800 نـسخه بـوده اسـت). البته کتابخانه ملی فقط یک نسخه را در کتابخانه نگاه میدارد و بقیه نـسخ اضـافی را به کتابخانه های تخصصی پاریس،کتابخانه های شهرداری و یا به قسمت مبادلات بینالمللی کتابخانه ملی میفرستد.

-2 خـرید، هـدایا و مـبادله کتاب

همه روزه، به جز کتبی که از طریق ثبت در کتابخانه ملی به کـتابخانه مـیرسد،تـعدادی کتاب نیز از طریق خرید، هدایا، مبادلات بینالمللی تهیه میشود. چنانچه کتابی در فرانسه مـنتشر شـود و از طـریق روش ثبت در کتابخانه ملی به کتابخانه فرستاده نشود، این کتاب از ناشر یا نویسنده به عنوان هـدیه و یـا خرید درخواست میشود (در سال 1967تعداد 7373جلد کتاب از طریق خرید و 13462جلد به عنوان هدیه بـه ایـن بـخش رسیده است).

-3 کتابشناسی فرانسه1

از دیگر خدمات این بخش تهیه «کتابشناسی فرانسه» است که هـفتگی مـنتشر میشود. اغلب نشریاتی که در این کتابشناسی ذکر میشود، از طریق روش ثبت در کتابخانه ملی بـه کـتابخانه مـیرسد. این کتابشناسی شامل سه قسمت است:

الف: کتابشناسی رسمی
ب: سلسله مقالاتی راجع به نشر
پ: تبلیغات نـاشران و فـروشندگان کتاب دربارهی کتابهایی که طی هفته فروش رفته است.

کتابشناسی کتب خـارجی تـنها هـنگامی در کتابشناسی فرانسه ذکر میشود که فروشنده آن فرانسوی باشد.کتابها در این کتابشناسی از روی ردهبندی ده­دهی جـهانی(UDC) مـرتب شـدهاند.

-4 نشریات دولتی

جمعآوری نشریات دولتی فرانسه و خارجی از دیگر وظایف این بخش اسـت کـه از سال 1950 شروع و فقط در سال 1967، 28220 جلد از این نشریات در کتابخانه جمعآوری گردیده.

-5 تاریخ فرانسه

تمام مدارک و اسناد و انـتشاراتی کـه راجع به تاریخ فرانسه است در این بخش جمعآوری و فهرست میشود. کتابشناسی ایـن مـدارک مرتباً در «فهرست تاریخ فرانسه»2 که از انتشارات هـمین بـخش اسـت، چاپ میگردد.

بخش نسخ خطی

در این بـخش کـه از سال 1721 شروع به کار کرده، حدود 250000 جلد نسخه خطی متعلق به زمانهای مختلف و بـه زبـانهای گوناگون موجود است. برای نـمونه بـیش از 10000جلد نـسخه خـطی با ارزش از دورهی قرون وسطی وجود دارد کـه بـرحسب زبان طبقهبندی شده است. فهرست هایی نیز برای نسخ خطی زبانهای مختلف در ایـن بـخش تدوین گردیده. مثلاً فهرستهای نسخه های خـطی یونانی مربوط به قـرن نـوزدهم میلادی است که البته از سـال 1945طـبق اصول فهرست نویسی جدید آنها را تغییر دادهاند. در سال 1744کلمان نیز فهرستی برای نسخه های خـطی لاتـین تهیه کرد که تمام کـتب کـتابخانه سـلطنتی را دربر داشت. در حـال حـاضر فهرست نسخه های خطی یـونانی، لاتـین، فرانسه و مجموعه های شرقی و به خصوص«فهرست نسخ خطی کتابهای فارسی» نیز تهیه گردیده که بـرحسب مـوضوع تقسیمبندی شده است. در قسمت رزرو کتابخانه بـا ارزشترین نـسخه های خطی از قـبیل کـتاب «انـجیل شارلماین»،کتاب «انجیل شـارل لوشو» و کتاب«مزامیر سنلوی» و غیره وجود دارد.

سنتی از زمان قدیم در فرانسه وجود داشته است که طـبق آن عـدهای از نویسندگان در زمان حیات وصیت میکردند کـه بـعد از مـرگشان دسـتنویسهای آنـها به کتابخانه ی مـلی هـدیه شود. برای نمونه در حال حاضر دستنویس های ویکتور هوگو و حتی جدیدتر دستنویس نوشته آثار روژه مارتین دوکار و یـا بـرگه های یـادداشت پاستور و پیر و ماری کوری در بخش نسخه های خـطی کـتابخانه مـلی مـوجود اسـت. هـم اکنون نسخه های خطی قدیمی و یا متعلق به عصر حاضر نیز خریداری میشود. از آن جمله دستنویسهای مارسل پروست (1922-1871) است که چند سال قبل خریداری گردید.

بخش نشریات ادواری

این بـخش تا سال 1945 جزو بخش کتب چاپی بود و از این سال به بعد مستقلاً شروع به کار کرد و وظیفهی آن دریافت، فهرستنویسی و نگهداری و امانت دادن نشریات ادواری گذشته و جاری است. در اینجا کلیه نشریات ادواری که از قرن 17 تـا بـه امروز منتشر شده و همچنین نشریات ادواری منتخب و با ارزش خارجی، در ساختمان اصلی کتابخانه و یا در ساختمان ضمیمه کتابخانه در ورسای موجود است. این مجموعه که بر روی 3259 متر قفسه قرار دارد، در سال 1939 دارای 57000 عـنوان بوده و در حال حاضر شامل 22000 عنوان نشریه ادواری جاری میباشد که 15000 عنوان به زبان فرانسه و 7000 عنوان نشریات خارجی است. فهرستهای مختلفی در بخش نشریات ادواری مـنتشر مـیشود که عبارتند از: «فهرست مطبوعات و نـشریات ادواری فـرانسه» ، «فهرست جامع نشریات ادواری» ، «فهرست جامع نشریات ادواری به زبانهای اسلاو» و «فهرست دائمی نشریات خارجی جاری». از خدمات دیگر این بخش تهیه میکروفیلم نشریات ادواری است کـه بـا کمک «انجمن نگهداری و تـولید فـیلم مطبوعات» انجام می گیرد.

بخش تصاویر

در سال 1667 لوئی چهاردهم بنا به توصیه کلبر مجموعهای که از 18400تصویر تشکیل میشد، از میشل دوماروی12 خریداری نمود. قبل از این تاریخ در سال 1654کتابخانه سلطنتی یک مجموعه تصاویر به عنوان هـدیه از ژاک دوپویی دریافت کرده بود. در سال 1712نیز مجموعه نیکلا کلمان که 18000تصویر بود به آن اضافه شد و در سال 1721 این سه مجموعه بخش تصاویر کتابخانه ملی را تشکیل داد. در حال حاضر این بخشها 5 میلیون تـصویر،21 مـیلیون گراوور، و 2 مـیلیون عکس (عکسها اغلب از طریق قانون ثبت در کتابخانه ملی به کتابخانه ارسال میگردد)، با ارزشترین مجموعه دنیا را تشکیل مـیدهد و کتابخانه را به صورت یک موزه هنر درآورده است. مجموعه این بخش برحسب مـوضوع و نـام هـنرمند(سبک و قرن) ردهبندی گردیده. در حال حاضر این نوع ردهبندی که از قرن 17 و در این کتابخانه وجود داشته است، در تـمام مـوزه های تصاویر و عکس و گراوور دنیا معمول است.

بخش نقشه ها و اطلس ها

این بخش که یـکی از جـدیدترین بـخشهای کتابخانه ملی است، در سال 1828 بر اثر پیشنهاد و توصیه جغرافیدان معروف آن زمان ژومارد و به دستور شـارل دهم تأسیس گردید و در آن زمان وابسته به بخش تصاویر بود. بعد از مرگ ژومارد بـه بخش کتب چاپی مـلحق شـد و بالاخره از سال 1942مستقلاً شروع به کار کرد. وظیفه این بخش نگهداری و امانت دادن مجموعه نقشهها و اسناد و مدارک جغرافی میباشد. در حال حاضر بزرگترین مجموعه نقشه و کره و اطلسهای قدیمی دنیا مربوط به قرن 13 و 14 در این بخش موجود اسـت. ایـن مجموعه از 800000 نقشه، 2000 اطلس، 4000 نشریه ادواری تشکیل شده و هر ساله 6000 نقشه و اطلس جدید به آن افزوده میشود. «مجموعه انجمن جغرافیای پاریس» در این بخش قرار گرفته و مواد آن به کتابخانه های دیگر پاریس که عـضو انـجمن هستند فرستاده میشود. در بخش نقشه ها و اطلسها مانند سایر بخشها، فهرست هایی تدوین میشود، از آن جملهاند: «فهرست نقشه ها و اطلسهای کتابخانه» و «فهرست نشریات ادواری راجع به جغرافیا».

بخش نشان ها و آثار عتیقه

این بـخش در قـرن 16 به وجود آمد و در اصل همان مجموعه سلطنتی نشانها، سکه ها و مجسمه ها و جواهرات قرون وسطی و قبل از آن بود، ولی امروزه بیشتر به اضافه کردن مجموعه سکه ها و نشانها تکیه میشود. در سال 1741 این مجموعه سـلطنتی از ورسـای بـه پاریس منتقل شد و در ساختمان هـتل نـور مـستقر گردید و در سال 1917 به محل فعلی کتابخانه نقل مکان کرده است. سالنهای این بخش به روی بازدیدکنندگان باز است و همه میتوانند از گنجینه های نـفیس و مـعروف سـن دنی و سن شپل که از معروفترین مجموعه این بـخش اسـت دیدن کنند. در حال حاضر 400000 نشان، سکه، مرمرکاری و برجستهکاری که معروفترین آنها مدالها و سکه های مصری است و اغلب از قرون وسطی بـاقیمانده، در ایـن بـخش دیده میشود. متخصصین این بخش فهرستهایی از قبیل «فهرست سکه های یـونانی»، «فهرست سکه های ایرانی»و یا «فهرست سکه های سلطنتی فرانسه» و غیره تدوین کردهاند. نمایندگان این قسمت برای خرید سکه و نـشانهای قـدیمی فـرانسوی و خارجی در حراجهای سکه و نشان و آثار عتیقه که در فرانسه برپا میشود شـرکت مـیکنند. سکهها و نشانهای کشف شدهی فرانسه برای مطالعه و تعیین زمان قدمت به این بخش فرستاده میشود و مـطالعاتی کـه در امـور این اکتشافات تحت نظر انجمن سکه شناسی فرانسه انجام میگیرد در «مجله سکه شناسی»5 کـه از انـتشارات ایـن بخش است درج میگردد.

بخش موسیقی

این بخش در سال 1726با مجموعه اهدائی لوئی پانزده و بـه هـمت سـباستیان بروسار شروع به کار کرد. و سپس با نسخ خطی آنتوان شارپانتیه که رهبر دسته کـرسن شـپل بود و مجموعه موسیقی قصر شوآزی و بالاخره بعد از انقلاب با مجموعه ملکه ماری آنـتوانت بـر غـنایش افزوده شد. تا سال 1942 این بخش قسمتی از بخش کتب چاپی بود و در این سال مـستقلاً شـروع به کار کرد و مجموعه کتابخانه کنسرواتوار ملی موسیقی و کتابخانه اپرا نیز به آن پیوست. از سال 1964 بـه سـاختمان کـنونی در گوشه خیابان ریشولیو و میدان لووآ منتقل شد. بخش موسیقی دارای ده طبقه مخزن با ده کلیومتر قفسه میباشد که هـر طـبقه آن 207 متر مربع وسعت دارد. یک اطاق مطالعه و یک سالن با تهویه مـطبوع بـرای سـخنرانیها و کنسرتها نیز در این قسمت وجود دارد. در حال حاضر بخش موسیقی کتابخانه ملی پاریس تمام آثار مـوسیقی فـرانسه و مـنتخبی از آثار خارجی را از طریق خرید و یا مبادله تهیه میکند و در دسترس علاقمندان می گذارد. هـمچنین مـجموعه با ارزشی از نسخ خطی موسیقی که شامل کتب شناخت موسیقی و فولکور و آوازهای ملی میباشد و اغلب از قرن 16 بـاقیمانده اسـت نیز موجود است. هماکنون مجموعه این بخش بالغ بر 440000 رقم است.

خـدمات کـتابخانه

امانت کتاب

خدمات امانت کتاب از سال 1922 در کـتابخانه مـلی پاریـس شروع شد. طبق خط مشی امانت کتاب تـنها کـتابخانه ها و مؤسسات تحقیقاتی و آموزشی فرانسوی و خارجی میتوانند از کتابخانه ملی کتاب امانت بگیرند. در مورد مـواد چـاپ شده، فقط آثاری امانت داده مـیشوند کـه بیش از یـک نـسخه از آن در کتابخانه موجود باشد. در مورد نسخه های خـطی و مـدارک نایاب نیز طبق روشی که در کتابخانه معمول است فقط برای مدت مـحدودی بـه کتابخانه ها امانت داده میشود. هر ساله تـقریبا 1200 نسخه خطی و 5000 مواد چـاپی بـه کتابخانه های داخلی و خارجی امانت داده مـیشود.

خـدمات فتوکپی، میکروفیلم و فیلم

کتابخانه بنا به درخواست مراجعه کنندگان از مواد موجود در کتابخانه ملی و هـمچنین از مـواد کتابخانه های دیگر با اجازه سـرپرست آن کـتابخانه فـتوکپی، میکروفیلم و یا فـیلم تـهیه میکند و در دسترس آنان مـی گذارد.

خـدمات مبادلات بین المللی

کتابخانه ملی انتشارات فرانسوی را با کتابخانه ها و مؤسسات تحقیقاتی خارجی مبادله مـیکند و بـرای این خدمات از نسخه های اضافی که طـبق قـانون ثبت در کـتابخانه مـلی بـه کتابخانه میرسد، استفاده مـیکند. انتشارات دولتی که از وزارتخانه ها و ادارات دولتی به کتابخانه میرسد نیز مبادله میشود. مبادله انتشارات دولتی طـبق قـراردادی است که یونسکو در سال 1958 پیشنهاد نـمود، دولت فـرانسه نـیز آن را قـبول کرده است. هـر مـاهه مؤسسات فرهنگی و علمی خارجی صورت نشریاتی که میخواهند مبادله کنند به کتابخانه ملی میفرستند. این مـبادلات در سـاختمان خـارج از ساختمان اصلی کتابخانه، در خیابان رشیولیو انجام مـی گیرد.

نـمایشگاه ها

هـر سـاله چـندین نـمایشگاه از گنجینه های با ارزش موجود در کتابخانه ملی پاریس و یا از مدارک و اسناد دیگر کتابخانه های فرانسه و یا مؤسسات خارجی به مناسبت بزرگداشت و یا رویداد یک واقعه فرهنگی یا تاریخی و یا یـادبود یک شخصیت ادبی یا هنری برپا میگردد. این نمایشگاهها در گالری مازارین و یا گالری منسار1 برپا میگردد. از معروفترین نمایشگاه هایی که سالهای اخیر در کتابخانه ملی برپا شده، نمایشگاه بیزانس و فرانسه در قرون وسـطی در سـال 1955، نمایشگاه «مارسل پروست» در سال 1965، «زیباترین گراوورهای دنیای غرب» و «شاهکارهای نقاشی پیکاسو» در سال 1966 میباشد.

سخنرانی ها

در کتابخانه ملی پاریس اغلب سخنرانیهایی درباره مسایل فرهنگی و ادبی و غیره ترتیب مییابد. شرکت در این سـخنرانیها کـه از قرن هجدهم معمول گردیده، برای عموم آزاد است.

فروش فهرست ها و انتشارات

کتابخانه ملی با فروش فهرستها و نشریاتی که منتشر میکند کمک بزرگی به کـتابخانه ها و مـؤسسات آموزشی و تحقیقاتی و محققین فرانسوی و سـایر کـشورهای دنیا مینماید.

شرایط استفاده از کتابخانه

کتابخانه ملی پاریس فقط به کتابخانهها و مؤسسات علمی و تحقیقاتی کتاب امانت میدهد و دانشجویان و محققین فقط میتوانند در خود کتابخانه، در داخـل تـالارهای بزرگ و مختلف آن از مواد کـتابخانه اسـتفاده کنند. مراجعهکننده باید هجده سال به بالا و دارای دیپلم متوسطه نیز باشد. هنرمندان و نویسندگان میتوانند با در دست داشتن کارت شناسایی از کتابخانه استفاده کنند. خارجیان برای ورود به کتابخانه موظفند معرفینامهای از سفیر کـشورشان در پاریـس و یا از یک استاد دانشگاه فرانسه داشته باشند. اگر مراجعه کننده از هجده سال کمتر داشته باشد و بخواهد کتابی را مطالعه کند که به جز کتابخانه ملی در هیچ یک از کتابخانه های عمومی پاریس موجود نباشد، مـیتواند از شـرایط استثنایی اسـتفاده کند و آن گرفتن برگه اجازه ورود به کتابخانه برای یک یا دو روز میباشد.

کتب فارسی کتابخانه ملی پاریس

کـتب فارسی کتابخانه ملی در تالاری که اختصاص به کتب شرقی دارد قرار گـرفته. در ایـن تـالار به غیر از کتب فارسی، کتب عربی، ترکی، عبری، هندی، ژاپنی و غیره نیز موجود است. تعداد کتب فارسی چـاپی کـتابخانه 5000 جلد است که اغلب در زمینه ادبیات، تاریخ، ادیان و فرهنگ ایران میباشد. تعدادی کـتب مـرجع و دایره المـعارف فارسی نیز در میان آنها دیده میشود. در بخش نسخ خطی، تالار جداگانهای اختصاص به مطالعه نـسخ خطی شرقی دارد. در این مجموعه 2500 نسخه خطی به زبان فارسی موجود است. در سال 1905 فـهرستی از نسخ خطی فارسی تـوسط ادوارد بـلوشه به نام «فهرست نسخ خطی فارسی موجود در کتابخانه ملی پاریس» در 4 جلد تدوین گردید. در قسمت نشریات ادواری کتابخانه ملی تعدادی از مجلات ادبی فارسی نیز به چشم میخورد. این کتب و نشریات از طریق خرید، مـبادله و یا هدایا به بخش دریافت و آماده سازی میرسد و در همانجا فهرست نویسی میگردد. این کتابها به زبان فرانسه فهرست نویسی میشود. نام نویسنده و عنوان کتاب به خط فارسی بر روی برگه افزوده میشود.